Hoe controleer je of houten speelgoed voldoet aan de EN 71-norm?
Je staat in de speelgoedwinkel of scant een webshop voor de opvang. Lekker houten speelgoed, dat voelt duurzaam en veilig. Maar hoe weet je zeker dat dat blokkenhuis of die loopauto echt veilig is?
Je wilt geen splinters in kleine vingertjes en zeker geen verf die niet mag.
Even checken op de EN 71-norm is dan essentieel. In 2023 testte de NVWA nog 55 stuks houten speelgoed, en ja, sommige hadden echt veiligheidsrisico's. Ik help je om in een paar stappen te controleren of je speelgoed veilig is.
Wat houdt de Europese Speelgoedrichtlijn (2009/48/EG) in?
Deze richtlijn is het Europese basisregelboekje voor alles wat speelgoed mag heten.
Hij geldt voor speelgoed dat bedoeld is voor kinderen jonger dan 14 jaar. Of je nu een peuter van 2 of een puber van 13 wilt vermaken, de regels zijn hetzelfde. In Nederland zorgt de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) dat dit wordt nageleefd, samen met het Warenwetbesluit speelgoed 2011. Kort gezegd: alles wat je koopt moet veilig zijn voor die leeftijdsgroep.
Als je twijfelt over de leeftijd, check dan altijd de verpakking. Een waarschuwing als 'niet geschikt voor kinderen onder 3 jaar' moet je serieus nemen, want die is er niet voor niets.
Waarom staat er een CE teken op speelgoed?
Die twee letters, CE, zie je overal. Het betekent dat de fabrikant verklaart dat het speelgoed voldoet aan alle Europese veiligheidseisen.
Het is een verplichte markering voor speelgoed in de EU. Let wel: het is geen keurmerk van een onafhankelijke instantie, maar een verklaring van de maker zelf.
In Nederland controleert de NVWA dit. Soms laat een fabrikant het testen door een lab zoals SGS om zeker te weten dat het goed zit. Zie je geen CE-markering?
Koop het dan niet. Dat is een grote rode vlag. Zorg dat je speelgoed koopt met deze markering, dan weet je dat de fabrikant zich aan de regels houdt.
Wat betekent de EN-71 richtlijn voor veilig speelgoed?
De EN 71 is de technische norm die hoort bij de Speelgoedrichtlijn. Het is een serie testen die bepalen of speelgoed veilig is.
Voor houten speelgoed zijn vooral EN 71-1 (fysieke veiligheid) en EN 71-3 (chemische veiligheid) belangrijk. De NVWA testte in 2023 volgens NEN-EN 71-1:2014+A1:2018. Ze keken naar scherpe punten, losse onderdelen en stikgevaar.
Ze deelden de resultaten in drie klassen in: 'Geen veiligheidsrisico', 'Veiligheidsrisico' en 'Ernstig veiligheidsrisico'. Dit geldt overigens niet alleen voor los speelgoed; ook bij binnenspeeltoestellen is veiligheid cruciaal.
Als je speelgoed koopt, wil je uiteraard die eerste categorie. Wees extra alert op speelgoed voor kinderen onder de 3 jaar, want die stoppen alles in hun mond. Begin met voelen.
1. Let op de afwerking: glad en zonder splinters
Pak het stuk speelgoed vast en ga er met je vingertoppen overheen, net als een kind dat het in zijn mond stopt. Voel je een oneffenheid of een scherp randje?
Dan is het afwerking niet top. Houten blokken moeten superglad zijn, zonder uitstekende spijkers of schroeven.
Controleer of alle onderdelen stevig vastzitten. Voor kinderen onder de 3 jaar is losse onderdelen een no-go, want die kunnen makkelijk losraken. Neem een kleine 2 minuten de tijd om elk hoekje en gaatje te controleren. Een veelgemaakte fout is te snel kijken; neem echt even de tijd om te voelen.
Als je speelgoed koopt van bekende merken die in de kinderopvang gebruiken, is de afwerking meestal prima. Nu kijken we naar de verf.
2. Controleer de verf en de coating
Houten speelgoed mag alleen verf hebben die aan EN 71-3 voldoet. Dat betekent dat de verf veilig is en geen schadelijke stoffen bevat als lood of kwik. Je wilt verf op waterbasis, die speekselbestendig is.
Vraag de verkoper of de verf waterbasis is. Als het speelgoed geverfd is, check dan of de verf niet afbladdert.
Een stukje verf dat een kind inslikt, is gevaarlijk. Een tip: FSC-keurmerk zegt iets over duurzaam hout, maar niet over veiligheid. Net zoals we bij de inrichting van een slaapruimte kijken naar waarom een Montessori vloerbed veiliger kan zijn dan een spijlenbed, is ook bij speelgoed veiligheid de prioriteit; een keurmerk is dus geen garantie voor veilige verf.
Check dit altijd apart. Als je twijfelt, vraag dan om testrapporten.
Praktische stappen om te controleren
Hier is een simpele checklist die je in een minuut of 5 kunt doen.
- Check de leeftijdswaarschuwing: Kijk op de verpakking of er een leeftijd staat. Is het speelgoed voor kinderen onder de 3 jaar? Dan mag het echt geen kleine onderdelen hebben. Negeer dit niet; het is er voor hun veiligheid.
- Zoek de CE-markering: Die moet erop staan. Zonder CE, geen aankoop. Het mag niet verstopt zijn, maar duidelijk zichtbaar.
- Voel op splinters: Wrijf over alle oppervlakken. Voel je iets scherps? Laat het liggen. Dit is de meest voorkomende klacht bij houten speelgoed.
- Test de stevigheid: Probeer zachtjes te trekken aan handvatten of wielen. Gaat het los? Niet kopen. Voor buitenschoolse opvang, waar kinderen vaak ruiger spelen, is stevigheid extra belangrijk.
- Vraag naar chemische tests: Als je twijfelt over de verf, vraag dan om een verklaring dat het voldoet aan EN 71-3. Eerlijke verkopers hebben dit wel.
Je hebt alleen het speelgoed zelf nodig en eventueel de verpakking. Een veelgemaakte fout is speelgoed kopen zonder CE-markering, bijvoorbeeld op een markt of van een onbekende webshop. Doe dat niet. In de kinderopvang gebruiken we vaak merken zoals HABA of Grimms, die staan bekend om hun veiligheid. Is houten speelgoed altijd veilig? Check ook of het speelgoed schoon te maken is, want hygiëne in de opvang is cruciaal.
Veelgemaakte fouten bij het kopen van houten speelgoed
Veel ouders en pedagogisch medewerkers kijken alleen naar de prijs of het uiterlijk. Maar veiligheid gaat voor.
Een andere fout is denken dat duur speelgoed automatisch veilig is. Prijs zegt niet alles.
Laat je ook niet verblinden door een mooi FSC-keurmerk; dat is groen, niet per se veilig. En vergeet niet: speelgoed dat in de uitverkoop ligt, moet nog steeds aan dezelfde normen voldoen. Als je speelgoed tweedehands koopt, controleer het extra goed.
Hoe oud is het? Is de verf nog intact? In de pedagogiek draait het om vertrouwen, zorg dat je speelgoed dat vertrouwen waard is.
Verificatie-checklist
- Leeftijdswaarschuwing aanwezig en passend?
- CE-markering duidelijk zichtbaar?
- Geen scherpe randen of splinters?
- Verf waterbasis en speekselbestendig?
- Onderdelen stevig bevestigd?
- Voldoet aan EN 71-1 en EN 71-3?
Met deze stappen kun je met een gerust hart speelgoed kopen. Zo houd je de kinderen veilig en blij.
Als je twijfelt, loop dan even langs bij een specialistische kinderopvangwinkel. Zij weten wat er speelt.