Waarom houten speelgoed een kalmerend effect heeft op overprikkelde kinderen
Stel je voor: je kind komt overprikkeld terug van de buitenschoolse opvang. Het is chagrijnig, druk of juist stil en teruggetrokken.
Je wilt helpen, maar al snel wordt het te druk. Houten speelgoed kan dan een echte uitkomst zijn.
Het voelt niet alleen stevig en warm aan, maar het werkt ook kalmerend zonder de zintuigen te overladen. In de pedagogiek van de kinderopvang zie je steeds vaker dat houten speelgoed wordt ingezet om kinderen tot rust te laten komen na een drukke dag. Waarom? Omdat het eenvoudig, voorspelbaar en zacht is voor de zintuigen. Laten we samen kijken hoe dit werkt en welke producten echt het verschil maken.
Wat is hoogsensitiviteit?
Hoogsensitiviteit is een aangeboren persoonlijkheidskenmerk. Dat betekent dat sommige kinderen van nature gevoeliger zijn voor prikkels.
Een geluid dat voor jou zacht is, kan voor hen hard aankomen. Een lichtje dat flikkert, trekt meteen hun aandacht. In de kinderopvang of buitenschoolse opvang merk je dit snel: een kind dat overloopt van indrukken, sneller boos wordt of juist stilvalt.
Deze kinderen verwerken prikkels dieper. Dat is niet negatief, maar het vraagt wel om aandacht.
Ze hebben baat bij een rustige omgeving en speelgoed dat niet te veel tegelijk vraagt.
Houten speelgoed past hier perfect bij. Het is simpel, voorspelbaar en voelt natuurlijk aan. Geen knipperende lichtjes, geen harde geluiden. Gewoon stevig hout dat je kunt vastpakken en stapelen.
Wanneer zorgt speelgoed voor overprikkeling?
Speelgoed kan overprikkeling uitlokken als het te veel zintuiglijke indrukken tegelijk geeft.
Denk aan speelgoed dat constant geluid maakt, knipperende lichtjes heeft of vieze materialen gebruikt, zoals zandbakzand dat plakt en vieze geuren afgeeft. In de buitenschoolse opvang kan een te groot aanbod aan speelgoed ook voor chaos zorgen.
Een kind weet niet wat het moet kiezen en raakt overprikkeld. Een praktische valkuil is te veel speelgoed aanbieden of een te grote keuze geven. Dit zie je vaak in drukke speelhoeken. Een kind dat hoogsensitief is, kan hierdoor snel overweldigd raken.
Het is beter om te werken met een beperkte selectie speelgoed. Kies voor kwaliteit boven kwantiteit.
Houten blokken, een simpele puzzel of een fidget speeltje werken vaak beter dan een kast vol plastic speelgoed met allerlei functies.
Wanneer zorgt speelgoed voor goede prikkels
Goede prikkels helpen een kind om te ontspannen en zich te concentreren. Sensorisch speelgoed speelt hier een grote rol in.
Dit speelgoed prikkelt de zintuigen op een aangename manier via texturen, geluiden, kleuren en geuren.
Het is niet overweldigend, maar juist rustgevend. In de pedagogiek van de kinderopvang zie je dat sensorisch speelgoed helpt bij het reguleren van emoties en het bevorderen van concentratie. Door te zorgen voor visuele rust, ondersteunen we de neurologische balans. Buiten spelen is ook een vorm van goede prikkels.
Een schommel, trampoline of wobbel geeft fijne bewegingsprikkels die helpen bij de prikkelverwerking. Binnen kan houten speelgoed deze rustige prikkels nabootsen.
Denk aan een houten fidget schroeftube of sensorische tubes. Deze producten bieden een constant, voorspelbaar gevoel dat kalmerend werkt.
Wat is sensorisch speelgoed?
Sensorisch speelgoed is speelgoed dat speciaal is ontworpen om de zintuigen op een aangename manier te prikkelen.
Het kan texturen, geluiden, kleuren of geuren bevatten. Het doel is niet om te veel indrukken te geven, maar juist om te helpen ontspannen. In de kinderopgang zie je dit speelgoed vaak terug in rustige hoeken voor ontprikkeling. Er zijn veel soorten sensorisch speelgoed beschikbaar in Nederland en de Benelux. Denk aan:
- Miniland Emotiblocks: een set van 18 houten blokken waarmee kinderen emoties kunnen mixen en matchen. Ze leren tolerantie, empathie en raciale diversiteit. Prijs: ongeveer €25-€30.
- Apli magnetenset: 30 magneten met een uitneembaar bord. Kinderen maken gezichtsuitdrukkingen en koppelen deze aan gevoelens. Prijs: ongeveer €20-€25.
- Fidget schroeftube Lakeshore Learning: een balletje dat rolt via een schroef. Dit heeft een kalmerend en rustgevend effect en bevordert de concentratie. Prijs: ongeveer €15-€20.
- PedaYoga Starter Set: yogakaarten met dierenposities. Kinderen leren energie over te brengen op beweging, emoties te beheersen en te kalmeren. Prijs: ongeveer €30-€35.
- Learning Resources sensorische tubes: een set van 3 tubes in verschillende kleuren. Prijs: ongeveer €15-€20.
- Zimpli Kids Crackle Play Colours: een set van 20 zakjes met geel, rood en blauw. Het geeft gekleurd bruisend of knetterwater, een magisch schouwspel. Prijs: ongeveer €20-€25.
Dit speelgoed is speciaal ontwikkeld voor kinderen die behoefte hebben aan rustige, voorspelbare prikkels. Het past goed binnen de pedagogiek van de kinderopvang en buitenschoolse opvang.
De voordelen van sensorisch speelgoed bij hoogsensitiviteit
Sensorisch speelgoed heeft veel voordelen voor hoogsensitieve kinderen. Het helpt bij het reguleren van emoties en het bevorderen van concentratie.
1. Emoties leren reguleren
Hieronder bespreken we twee belangrijke voordelen. Hoogsensitieve kinderen kunnen snel overweldigd raken door hun emoties, zeker wanneer een rommelige omgeving hun cortisolspiegel verhoogt.
Sensorisch speelgoed zoals de Miniland Emotiblocks of de Apli magnetenset helpt hen om emoties te herkennen en te benoemen. Door te spelen met blokken of magneten leren ze welke gevoelens bij welke situaties horen. Dit vergroot hun emotionele intelligentie en helpt hen om beter met stress om te gaan.
Een ander goed voorbeeld is de PedaYoga Starter Set. Door yoga-oefeningen te doen, leren kinderen hun energie over te brengen op beweging. Dit helpt hen om emoties te beheersen en te kalmeren. In de buitenschoolse opvang kun je deze kaarten gebruiken om kinderen tot rust te laten komen na een drukke dag.
Concentratie is vaak een uitdaging voor hoogsensitieve kinderen. Fidget speelgoed zoals de fidget schroeftube van Lakeshore Learning of de sensorische tubes van Learning Resources helpt hierbij.
2. Concentratie bevorderen
Deze speeltjes bieden een constant, voorspelbaar gevoel dat kalmerend werkt. Een kind kan rustig draaien, rollen of schudden zonder afgeleid te raken.
Ook buiten spelen draagt bij aan een betere concentratie. De wobbel is een perfect voorbeeld. Deze houten wipwap is uitbreidbaar met wobbelcards, waardoor oefeningen uitdagend blijven.
Binnen kun je houten speelgoed gebruiken om dezelfde rustige prikkels te bieden.
Zo blijft het kind gefocust zonder overprikkeld te raken.
Praktische tips voor de kinderopvang en buitenschoolse opvang
Wil je aan de slag met houten en sensorisch speelgoed in je groep? Hier zijn een paar concrete tips:
- Observeer het kind: let op zintuigelijke reacties zoals geluid of reuk om overprikkeling te herkennen.
- Beperk het aanbod: te veel speelgoed of kleuren zorgt voor chaos. Kies voor een selectie van 3-4 houten speeltjes per hoek.
- Creëer een rustige hoek: gebruik sensorisch speelgoed voor ontprikkeling. Zet er een zachte mat neer en leg de Miniland Emotiblocks of sensorische tubes klaar.
- Gebruik fidgetspeelgoed: de fidget schroeftube of sensorische tubes kalmeren en bevorderen de concentratie.
- Laat kinderen buiten spelen: een schommel, trampoline of wobbel geeft fijne prikkels en verbetert de prikkelverwerking.
Met deze tips creëer je een omgeving waar hoogsensitieve kinderen zich veilig en rustig voelen. Houten speelgoed is hierbij een waardevolle partner. Het is niet alleen duurzaam, maar ook tijdloos en passend binnen elke pedagogische visie, mede door de positieve invloed van natuurlijke materialen.