Waarom rvs keukengerei beter is dan plastic voor de kleine kok
Je staat in de keuken van de bso en je wilt net een lekkere warme maaltijd klaarmaken. Een kind helpt enthousiast met roeren.
Je gebruikt een houten lepel, maar die is al even mee en heeft een barstje.
Of misschien gebruik je een plastic spatel, omdat die zo licht en goedkoop is. Dan stopt die per ongeluk even te lang in de pan. Herkenbaar? Het is een klein moment, maar wel eentje die grote gevolgen kan hebben voor de gezondheid van kinderen.
De keuze voor je keukengerei op de groep is dus belangrijker dan je misschien denkt. Waarom rvs keukengerei vaak een betere en veiligere keuze is dan plastic, leg ik je hier simpel uit.
Waarom rvs keukengerei beter is dan plastic voor de kleine kok
Stel je voor: je hebt twee lepels in je hand. Eentje van plastic en eentje van roestvrijstaal (rvs). De plastic voelt licht en is vaak in leuke kleurtjes te krijgen.
De rvs voelt zwaar, koud en stevig aan. Voor een kind dat net leert koken, is dat een groot verschil.
Plastic is makkelijk kapot te krijgen. Een kind dat per ongeluk op de lepel bijt, kan stukjes plastic inslikken.
Of de lepel breekt af in de pan. Rvs is veel sterker. Het gaat niet zomaar stuk.
Waarom zitten er chemische stoffen in keukengerei?
Dat voelt niet alleen veiliger, dat ís het ook. Een ander groot verschil is hitte.
Veel plastic keukengerei kan niet goed tegen temperaturen boven de 70 graden. In de soep of bij het bakken van een eitje, kan dat snel gebeuren. Rvs kan tegen veel hogere temperaturen. Je kunt het gewoon in de pan laten liggen zonder dat het smelt of schadelijke stoffen afgeeft.
Aan welke eisen moet keukengerei voldoen?
Dat maakt koken met kinderen een stuk relaxter. Je hoeft niet continu in de gaten te houden of dat stukje plastic nog wel veilig is.
Veel plastic producten zijn gemaakt van kunststoffen die uit olie worden gemaakt.
Tijdens dat productieproces worden er vaak stoffen toegevoegd. Denk aan weekmakers om het plastic soepel te maken, of kleurstoffen voor de leuke kleurtjes. Sommige van die stoffen kunnen uit het plastic lekken, vooral als het warm wordt. Dit heet migratie.
Je wilt niet dat die stoffen in het eten van kinderen terechtkomen. Rvs is een metaal. Het is een mengsel van ijzer, chroom en nikkel.
Voorzorgsmaatregelen
Het is heel stabiel. Het geeft niets af aan eten, ook niet als het heet is.
Dat maakt rvs een veilige keuze. In Europa gelden strenge regels voor alles wat in contact komt met voedsel.
Bij verschillende materialen
De basis is de Europese Verordening (1935/2004/EG). Die zegt dat materialen veilig moeten zijn bij normaal gebruik. Ze mogen geen schadelijke effecten hebben op de gezondheid.
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van deze regels.
Beschadigd keukengerei
Plastic valt onder een specifieke verordening (10/2011/EU). Als er gerecycled plastic wordt gebruikt, komt er weer een andere regel bij (282/2008). Bij metalen, glas, keramiek en hout ligt het anders. Die vallen onder het Warenwetbesluit en de Warenwetregeling Verpakkingen en Gebruiksartikelen (WVG).
De eisen zijn streng, maar de controle is soms lastig. Daarom is het slim om zelf goed op te letten.
Onderhoud van keukengerei
Gelukkig hoef je geen chemicus te zijn om veilig te kiezen. Met een paar simpele regels kom je al een heel eind.
Het draait allemaal om verstandig gebruiken en goed opletten bij de aanschaf. Elk materiaal heeft zijn eigen regels. Hout is een fijn materiaal, maar het kan splinteren.
Reactie van keukengerei met voedsel
Controleer houten lepels en spatels dus regelmatig op barstjes en splinters. Plastic is handig en licht, maar let op de temperatuur. Gebruik een plastic spatel nooit om te roeren in een pan waar je net olie in hebt gedaan en die al heet is.
Rvs is de alleskunner. Het kan tegen een stootje, is vaatwasmachinebestendig en reageert niet met voedsel.
Hoe gevaarlijk is verhitting?
Dit is een gouden regel: gooi meteen iets weg als het beschadigd is. Een plastic lepel met een stuk eruit? Weg ermee.
Een houten spatel met een barst? Weg. Een rvs lepel die kromgetrokken is? Ook weg. Beschadigingen zorgen voor extra plekken waar schadelijke stoffen kunnen vrijkomen of waar bacteriën zich kunnen ophopen.
Vooral bij plastic, dat de zintuiglijke ontwikkeling minder stimuleert, is het risico groter dat er kleine deeltjes afbreken en in het eten komen.
Voorkom dat kinderen die per ongeluk inslikken. Berg kleine materialen veilig op voor de allerkleinsten. Goed onderhoud verlengt de levensduur en houdt het veilig. Rvs kun je het beste met de hand wassen of in de vaatwasser. Gebruik geen schuursponsjes die krassen maken.
Krassen in rvs zijn niet direct gevaarlijk, maar ze maken het wel lastiger om goed schoon te maken. Plastic kun je het beste met de hand wassen en niet te heet.
Waar let je op in de winkel?
Laat plastic ook niet weken in water met schoonmaakmiddel, dat kan het materiaal aantasten.
Sommige materialen reageren met bepaald voedsel. Citroensap kan bijvoorbeeld reageren met bepaalde soorten aluminium (hoewel gecoat aluminium vaak veilig is). Rvs is chemisch inert, wat betekent dat het niet reageert met voedsel.
Het maakt niet uit of je nu zure tomatensaus of melk erin doet. Rvs blijft stabiel. Dat is een geruststellend idee. Verhitting is het moment waarop het mis kan gaan.
Plastic is hier de zwakke schakel. Veel plastic is geschikt tot 70°C.
Andere plastics tot 200°C, maar die temperatuurgrenzen staan lang niet altijd duidelijk aangegeven. Een pan met olie kan al snel boven de 180°C komen.
Stop je een plastic lepel in die pan, dan kan deze smelten of zacht worden en schadelijke stoffen afgeven. Bovendien is het verboden om bepaalde vlamvertragers te gebruiken in voedselcontactmaterialen. Toch werden er in sommige zwarte plastic producten verboden stoffen zoals DecaBDE gevonden.
Dit is extra gevaarlijk bij verhitting. Rvs is een metaal.
Het smelt pas bij een temperatuur van rond de 1500°C. Dat ga je in een keuken nooit halen. Daarom is rvs de veiligste keuze voor hete pannen. Je kunt het laten staan zonder zorgen.
Wel even opletten dat het handvat van plastic is, als dat erop zit. Maar de meeste professionele rvs keukengerei heeft een volledig metalen handvat of een hittebestendig kunststof.
Niet alles wat ‘BPA-vrij’ is, is ook veilig
Sta je in de winkel, kijk dan naar een paar dingen. Allereerst: het symbool van een glas en een vork.
Dit is het officiële Europees teken voor 'geschikt voor levensmiddelen'. Als je dat ziet, weet je dat het materiaal is getest op veiligheid. Daarnaast is het slim om te kijken naar het hittebestendigheidssymbool.
Dat is een soort oven of een pan met een temperatuur erbij. Als je van plan bent om te bakken of koken, kies dan voor producten die aangeven dat ze tot minimaal 200°C hittebestendig zijn. Koop alleen keukengerei dat gecertificeerd is voor levensmiddelen en waarvan de hittebestendigheid duidelijk is.
Hoe zit het met zwart plastic?
Let op de prijs. Een goedkope plastic lepel kost €1-2, een rvs lepel van goede kwaliteit kost €5-10.
Op de lange termijn is rvs goedkoper omdat je het niet elk jaar hoeft te vervangen. Je ziet het overal: 'BPA-vrij'.
BPA is een stof die in sommige plastics zat en die hormoonverstorend kan werken. Vanaf 2025 wordt BPA in keukengerei zelfs verboden. Dat is goed nieuws.
Wat zijn goede alternatieven?
Maar let op: fabrikanten kunnen andere stoffen gebruiken die op BPA lijken, zoals BPS.
Deze bisfenolen kunnen net zo schadelijk zijn. Laat je dus niet blind staren op 'BPA-vrij'. Kies liever voor materialen die van nature veilig zijn, zoals rvs of glas. Of kies voor plastic dat niet alleen BPA-vrij is, maar ook hittebestendig en gecertificeerd.
Zwart plastic is een bekend probleem. Om het plastic zwart te kleuren, gebruiken fabrikanten vaak koolstof.
Soms is dat koolstof afkomstig van gerecycled plastic. Bij recycling kunnen verontreinigingen in het materiaal terechtkomen.
Uit onderzoek bleek dat sommige zwarte plastic producten verboden vlamvertragers bevatten. Deze stoffen mogen officieel niet in voedselcontactmaterialen zitten, maar door recycling kunnen ze er toch in belanden. Het is dus verstandig om extra kritisch te zijn op zwart plastic keukengerei.
Kies liever voor helder plastic of rvs. Als je plastic wilt vermijden, zijn er genoeg goede alternatieven. Rvs is de topkeuze.
Het is duurzaam, veilig en gaat een leven lang mee. Een rvs lepel of spatel is een investering die je maar één keer doet.
Hout is ook een goed alternatief. Het is natuurlijk en voelt warm, net zoals natuurlijke materialen zoals wol en zijde.
Kies wel voor hout van goede kwaliteit, zoals beukenhout. Let op dat het niet behandeld is met chemicaliën. Hout splintert sneller, dus controleer het regelmatig.
Siliconen is steeds populairder. Goede silicone is hittebestendig tot 260°C en BPA-vrij.
Het is zacht en veilig voor kinderhandjes. Let wel op dat het om 100% silicone gaat en niet om een mengsel met plastic. Silicone spatels zijn ideaal voor pannen met een antiaanbaklaag, omdat ze niet krassen. De middenweg: een combinatie.
Een rvs steel met een silicone kop. Zo heb je de stevigheid van rvs en de zachtheid van silicone. Handig voor kinderen die net leren roeren.
Conclusie: Kies voor RVS als...
...je op zoek bent naar materiaal dat een leven lang meegaat, hittebestendig is en maximale veiligheid biedt. RVS is de basis voor elke professionele keuken en dus ook voor de bso.
Het is de keuze voor rust en zekerheid. Kies voor plastic als... je een lichtgewicht nodig hebt voor koude of lauwe gerechten en je zeker weet dat het van goede kwaliteit is, BPA-vrij en geschikt voor het beoogde gebruik. Gebruik plastic nooit voor hete pannen en vervang het direct bij beschadiging.
De beste combinatie voor op de groep? Een setje rvs lepels en spatels voor het echte werk en een aantal zachte silicone hulpjes voor het beschermd roeren in antiaanbakpannen.
Zo ben je voorbereid op elke activiteit en blijft het voor de kleine kok leuk en veilig.