Waarom wol en zijde betere texturen bieden dan polyester
Stel je voor: je bent bezig met de inrichting van een buitenschoolse opvang. Je wilt materialen die veilig zijn, fijn aanvoelen voor kinderen en ook nog eens duurzaam. Dan kom je al snel polyester tegen: goedkoop, sterk en makkelijk in onderhoud.
Maar is dat wel de beste keuze? Wol en zijde voelen vaak warmer en natuurlijker aan, maar wat zegt de werkelijkheid over hun impact?
We duiken in de feiten en ontdekken waarom de keuze voor textiel verder gaat dan alleen een prijskaartje.
Glimpact’s bevindingen
De PEF-methode (Product Environmental Footprint) meet de milieu-impact van producten op 16 indicatoren, waaronder klimaatverandering en watergebruik.
Volgens deze methode scoort een polyester T-shirt beter dan wol, katoen, lyocell en viscose. Dat klinkt misschien verrassend, maar het zegt iets over de productiefase. Maar liefst 90% van de milieu-impact vindt plaats vóór de assemblage.
Koolstofemissies dragen voor 23% bij aan de totale impact. De PEFCR Apparel & Footwear 2.0, de standaard voor kleding en schoenen, is gebaseerd op de EF 3.1-database.
Toch is deze database niet perfect. De data van Plastics Europe is bijvoorbeeld verouderd en stamt uit 2001.
Dat betekent dat de huidige productiemethoden mogelijk niet goed worden meegenomen.
Kritiek op de PEF-methode
De PEF-score is handig, maar niet heilig. Microplastics tellen niet mee in de score, terwijl ze een groot probleem vormen voor oceanen en ecosystemen.
Ook circulariteit – hoe makkelijk een materiaal hergebruikt kan worden – is niet meegenomen. Daarnaast betekent ‘duurzaam’ in PEF vaak ‘langer meegaan’, niet per se biologisch afbreekbaar. Er is ook politieke discussie.
Nederland stemde voor de huidige PEF, terwijl Oostenrijk en Duitsland tegen waren. Dit laat zien dat er nog onzekerheid bestaat over de volledigheid van de methode. Voor pedagogisch medewerkers in de kinderopvang is het belangrijk om deze nuances te begrijpen, zeker bij het kiezen van materialen voor speelgoed of meubilair.
Geen strafpunten voor plastic afval
Een groot minpunt van de PEF-methode is dat plastic afval niet wordt meegewogen. Terwijl polyester, acryl en nylon vaak als ‘beter’ scoren dan zijde of katoen, blijft de impact van plastic afval buiten beeld.
Dit is een gemiste kans, vooral omdat plastic afval een groeiend probleem is in de kinderopvang, waar veel wegwerpmaterialen worden gebruikt. Denk aan plastic bekers, bestek en speelgoed. Deze materialen zijn handig, maar belanden na korte tijd in de prullenbak. Door microplastics en afval buiten beschouwing te laten, geeft de PEF-score een vertekend beeld van de werkelijke impact.
Shein heeft vijf actieve EU-lobbyisten
Shein, een van de grootste fast-fashionmerken, heeft vijf actieve lobbyisten in de EU. Het bedrijf maakt zich sterk voor gunstige regelgeving voor synthetische materialen.
Maar liefst 82% van hun materiaalsamenstelling is synthetisch, zoals polyester. Shein boekt jaarlijks een winst van 2 miljard euro, wat laat zien hoe groot de invloed is van deze industrie.
Voor de kinderopvang is dit relevant. Veel goedkope kleding en textiel voor kinderen komen van fast-fashionmerken. Deze materialen zijn vaak gemaakt van polyester, dat lang meegaat maar ook microplastics afgeeft. Het is belangrijk om je bewust te zijn van de herkomst van materialen, zeker als ze dagelijks in contact komen met kinderen.
Eigenschappen van polyester
Polyester is een synthetisch vezel gemaakt van aardolie. Het is sterk, kreukvrij en behoudt zijn kleur lang.
In de kinderopvang zie je polyester terug in speelgoed, meubilair en kleding. Het is makkelijk te reinigen en gaat lang mee, wat handig is bij intensief gebruik. Maar polyester heeft ook nadelen.
Het ademt minder goed dan natuurlijke vezels, waardoor kinderen sneller kunnen transpireren.
Daarnaast geeft polyester microplastics af bij het wassen, wat schadelijk is voor het milieu. Voor pedagogisch medewerkers is het belangrijk om deze eigenschappen af te wegen tegen de voordelen.
Wat zijn de voordelen van polyester?
Polyester is populair vanwege zijn prijs en duurzaamheid. Een polyester T-shirt kost vaak minder dan €10, terwijl een wollen trui al snel €50 kost. In de kinderopvang is dit een groot voordeel, want kinderen groeien snel en kleding slijt snel.
Daarnaast is polyester onderhoudsvriendelijk. Het kan in de wasmachine en droger zonder krimpen of verkleuren.
Voor drukke opvanggroepen is dit een uitkomst. Toch is het goed om te bedenken dat polyester niet biologisch afbreekbaar is en na jaren in de natuur blijft liggen.
Het nieuwe polyester
Er zijn innovaties in de polyesterwereld. Gerecycled polyester (rPET) wordt gemaakt van plastic flessen en andere afvalstromen.
Dit vermindert de afhankelijkheid van nieuwe aardolie. In de kinderopvang zie je steeds meer speelgoed en meubilair van rPET, zoals de populaire opbergboxen van IKEA. Let bij de keuze voor materialen ook op hoe speelgoed de zintuiglijke ontwikkeling stimuleert.
Daarnaast werken bedrijven aan biologisch afbreekbaar polyester. Dit materiaal zou na gebruik composteren, maar de technologie is nog niet wijdverspreid. Voor pedagogisch medewerkers is het de moeite waard om te vragen naar rPET-opties bij de inkoop van materialen.
Hoe wordt polyester gemaakt?
Polyester wordt gemaakt van aardolie. Eerst wordt ruwe olie gewonnen en verwerkt tot ethyleen.
Daarna wordt ethyleen omgezet in ethyleenglycol, dat wordt gemengd met tereftaalzuur. Dit mengsel wordt verhit en gesponnen tot vezels.
Het proces is energie-intensief en zorgt voor CO2-uitstoot. In de kinderopvang zie je polyester terug in materialen zoals speelmatjes en kussens. Deze producten zijn vaak goedkoop en duurzaam, maar de productie heeft een impact op het klimaat. Het is goed om je hiervan bewust te zijn bij het kiezen van materialen.
Verschil polyester en polyamide
Polyester en polyamide (ook wel nylon) lijken op elkaar, maar zijn verschillend. Polyester is sterker en minder elastisch, terwijl polyamide soepeler en rekbaarder is.
In de kinderopvang zie je polyamide terug in sportkleding en elastische materialen, terwijl polyester meer gebruikt wordt voor meubilair en speelgoed. Beide materialen hebben dezelfde nadelen: ze zijn gemaakt van aardolie en geven microplastics af. Voor pedagogisch medewerkers is het belangrijk om te kiezen voor materialen die passen bij het gebruik. Bij intensief gebruik is polyester vaak de betere keuze, terwijl polyamide geschikter is voor bewegelijke activiteiten.
Wat zijn de nadelen van polyester?
Polyester heeft verschillende nadelen. Ten eerste is het niet biologisch afbreekbaar en blijft het als plastic afval in de natuur liggen.
Ten tweede geeft het microplastics af bij het wassen, wat schadelijk is voor ecosystemen. Ten derde ademt polyester minder goed dan natuurlijke materialen, waardoor kinderen sneller kunnen transpireren. Daarnaast is polyester afhankelijk van aardolie, een eindige grondstof. Kies liever voor duurzaam hout, waarbij natuurlijke oliën en wassen de kwaliteit en veiligheid waarborgen.
Praktische tips voor de kinderopvang
- Kies voor gerecycled polyester (rPET) bij de inkoop van speelgoed en meubilair.
- Combineer polyester met natuurlijke materialen zoals wol of katoen voor comfort.
- Vraag naar digitale productpaspoorten (DPP) vanaf 2027 voor meer transparantie.
- Was polyester kleding in een waszak om microplastics te vangen.
- Investeer in materialen die lang meegaan, maar let op de milieu-impact.
Hoewel gerecycled polyester een oplossing biedt, is de productie nog steeds energie-intensief.
Voor de kinderopvang is het belangrijk om materialen te kiezen die veilig en comfortabel zijn voor kinderen, zonder de planeet onnodig te belasten. Door bewuste keuzes te maken, creëer je een veilige en duurzame omgeving voor kinderen. Wol en zijde bieden een warm en natuurlijk gevoel, maar polyester heeft zijn eigen voordelen. Het gaat erom de juiste balans te vinden tussen comfort, duurzaamheid en praktisch gebruik van kleine materialen.